Atmos Tesisat Blog

Geçen hafta bir müşteri aradı. "Abi gece yatağa girdiğimde duvardan su sesi geliyor ama gündüz fark edemiyorum, ne yapmalıyım?" dedi. Bu soruyu yılda en az 50 kez duyuyoruz. Size söyleyeyim, bu durum ciddiye alınmalı çünkü genellikle su kaçağının ilk işaretidir.

Biz Atmos Tesisat olarak yılardır İstanbul'da tesisat hizmeti veriyoruz. Bu süreçte yüzlerce su kaçağı vakası gördük. Şunu öğrendik ki erken müdahale hem cebinizi hem evinizi kurtarır. Bu yazıda duvardan su sesi geldiğinde ne yapmanız gerektiğini, bizim sahada nasıl yaklaştığımızı ve hangi durumlarda bizi aramanız gerektiğini anlatacağım.

Neden gece daha çok duyulur

Çoğu müşteri "gece yatarken duyuyorum" der. Bunun basit bir sebebi var. Gündüz evde televizyon açık, çocuklar oynuyor, sokaktan trafik sesi geliyor. Tüm bu gürültü duvardan gelen hafif su sesini bastırıyor. Ama gece sessizlikte o tıslama veya akan su sesi net şekilde duyuluyor.

Bizim tecrübemize göre eğer geceleri su sesi duyuyorsanız bu genellikle sürekli akan bir kaçaktır. Yani duvar içindeki bir borudan kesintisiz su sızıyor. Bu tür kaçaklar günde yüzlerce litre su kaybettirdiği için hem faturanızı şişirir hem de duvarınıza zarar verir.

İlk yapmanız gerekenler

Bizi aramadan önce şunu yapın. Evdeki tüm muslukları kapatın, çamaşır ve bulaşık makinesini durdurun. Sonra sessiz bir ortamda sesin geldiğini düşündüğünüz duvara yaklaşın. Elinizle duvara dokunun. Sıcak mı soğuk mu normal sıcaklıkta mı? Bu bilgi bize çok şey söyler.

Sonra su sayacınızı kontrol edin. Evde hiç su kullanmıyorken sayaç dönüyor mu? Eğer dönüyorsa kesin kaçak var demektir. Hangi duvardan ses geldiğini not edin ve bizi arayın. Bu bilgiler bize işe başlamadan önce fikir verir, ekipmanlarımızı ona göre hazırlarız.

Biz işe başladığımızda ne yaparız

Müşteriler genellikle "hemen duvarı kıracaksınız değil mi" diye sorarlar. Hayır, modern tesisatçılık öyle çalışmaz. Biz önce termal kamera kullanırız. Bu cihaz duvar yüzeyindeki sıcaklık farklarını gösterir. Eğer sıcak su kaçağı varsa duvar o noktada daha sıcak görünür. Soğuk su kaçağında ise daha soğuk.

Termal kamera ile şüpheli bölgeyi daraltırız, sonra akustik dinleme cihazı kullanırız. Bu cihaz duvara yerleştirildiğinde su akış sesini amplifikar eder ve tam kaçak noktasını gösterir. Böylece 2-3 metrelik duvarda sadece 20-30 cm'lik kısımda işlem yapmamız yeterli olur. Bu da hem maliyeti düşürür hem de tadilatı minimize eder.

Gerçek bir vaka anlatayım

Geçen ay Eyüpsultan'da bir apartman dairesine gittik. Müşteri yatak odasındaki duvarda su sesi duyuyordu. Termal kamera ile tarama yaptığımızda duvarda 15 derece sıcaklık farkı tespit ettik. Sıcak su borusunda kaçak vardı. Akustik dinleme ile tam noktayı belirledik. Yerden 1.2 metre yükseklikte, duvarda sadece 25 cm'lik bir alan.

Sadece o bölgede küçük bir açıklık yaparak boruya ulaştık. Kaynak noktasında çatlak vardı, muhtemelen donma-çözülme döngüsünden kaynaklı. Boru parçasını değiştirdik, basınç testi yaptık, her şey tamamdı. Toplam işlem 3 saat sürdü ve müşteri minimum hasarla kurtuldu. Eğer termal kamera kullanmadan tahmin yürütseydik belki tüm duvarı açmak zorunda kalacaktık.

Hangi durumlarda hemen bizi aramalısınız

Bazı müşteriler "belki kendi geçer" diye bekler. Arkadaşlar su kaçağı kendiliğinden geçmez, sadece büyür. Şu durumlarda acil bizi aramalısınız.

Duvardan sürekli su sesi geliyorsa, sadece musluk açıldığında değil her zaman. Su sayacı evde hiç su kullanmıyorken dönüyorsa. Su faturanız bir önceki aya göre yüzde 30'dan fazla artmışsa. Duvarda nem lekesi oluşmaya başlamışsa. Belirli bir duvar noktası sıcak veya soğuksa. Duvarda boya kabarması veya sıva dökülmesi varsa.

Bu belirtilerden herhangi biri varsa lütfen günler değil saatler içinde arayın. Çünkü su kaçağı her saat daha fazla hasar verir. Biz genellikle aynı gün veya ertesi gün gelip tespit yapıyoruz.

Kendiniz yapabilecekleriniz ve yapmamanız gerekenler

Bazı müşteriler "YouTubeda video izledim ben hallederim" der. Lütfen yapmayın. Su kaçağı tespiti ve tamiri profesyonel iş. Ama şunları yapabilirsiniz.

Geceleri dinleyin, sessiz ortamda hangi duvardan ses geldiğini tespit edin. Su sayacını kontrol edin, sabah ve akşam okuma yapın, artış varsa not alın. Duvarları kontrol edin, nem, renk değişimi, kabarcık var mı bakın. Faturalarınızı karşılaştırın, son 3-6 aylık tüketimi inceleyin. Fotoğraf çekin, şüpheli bölgelerin fotoğrafını çekin bize gönderin.

Ama lütfen duvarı kendiniz kırmayın, boruya müdahale etmeyin. Yanlış noktada kırarsanız gereksiz hasar oluşur ve tamir maliyeti artar. Biz zaten termal kamera ile tam noktayı buluruz.

Tamir sonrası garanti ve takip

İşlem sonrası basınç testi yapıyor, sistemi kontrol ediyor, size yazılı belge veriyoruz. Ayrıca 1 hafta sonra kontrol için tekrar arıyoruz. Çünkü müşteri memnuniyeti bizim için en önemli şey.

Bir de şunu söyleyelim. Su kaçağı tamiri sadece boruyu değiştirmek değil. Biz neden kaçak oluştuğunu da araştırırız. Yüksek basınç mı, kötü kaynak mı, donma mı? Sebebini bulup tekrar oluşmaması için önlem alırız. Mesela yüksek basınç varsa basınç düşürücü tavsiye ederiz.

Her yıl Kasım ayında aynı sahne tekrarlanır. Kar yağar, hava eksi 5'e düşer, telefonumuz çalmaya başlar. "Abi boru patladı su her yeri bastı ne yapmalıyım?" Arkadaşlar bu yazıyı okuyorsanız şanslısınız çünkü size patlamadan önce almanız gereken önlemleri anlatacağım.

Biz İstanbul'da hizmet veriyoruz ve İstanbul'un kışları Doğu Anadolu kadar sert olmasa da yeterince soğuk. Özellikle Eyüpsultan, Kemerburgaz gibi kuzey semtlerde geceler eksi derecelere düşebiliyor. Ve donma-çözülme döngüsü borular için en kötü senaryo.

Neden borular donar ve patlar

Su donduğunda hacmi yüzde 9 artar. Bunu şöyle düşünün. 1 litrelik kapalı bir şişeye su doldurun, dondurucuya koyun. Şişe patlar değil mi? Aynen öyle. Kapalı bir boru içindeki su donduğunda genişler ve borının duvarlarına muazzam basınç uygular. Metal boru bile bu basınca dayanamaz, çatlar veya patlar.

Ama işin ilginç tarafı şu. Boru genellikle donma anında değil çözülme sırasında patlar. Çünkü don çözülürken su akışı başlar ve o zayıflamış noktadan basınçlı su fışkırır. İşte o an telefon eder müşteri, "abi duvardan su fışkırıyor!" Geç kalmışız demektir.

Hangi borular risk altında

Uzun yıllardır çalışıyoruz ve şunu gördük. Her boru aynı risk altında değil. En çok donma vakaları şu bölgelerde oluyor.

Dış duvarlara yakın borular, özellikle kuzey cephesi hiç güneş almadığı için daha riskli. Tavan arası yalıtımsızsa dışarıyla aynı sıcaklıkta olur. Bodrum ısıtılmıyorsa kışın çok soğur. Dış musluklar, bahçe muslukları en çok patlayan yer. Garaj kapı sürekli açık-kapalı sıcaklık değişken. Kullanılmayan odalar, kapatıp ısıtmadığınız misafir odası gibi.

Geçen kış Kemerburgaz'da bir villaya gittik. Müşteri Bodrum'daymış, villayı boş bırakmış. Isıtmayı tamamen kapatmış, "yakacak paramı niye evi ısıtsın" demiş. Döndüğünde evin tesisat sisteminin yüzde 60'ı patlamıştı. Tamir maliyeti 50 bin TL'yi buldu. Eğer ısıtmayı minimum 10 derecede bıraksaydı aylık belki 500 TL elektrik ödeyecekti. Hesabı siz yapın.

Bizim uyguladığımız kış hazırlığı

Boru yalıtımı ilk ve en önemli adım. Risk altındaki tüm boruları yalıtım köpüğü veya bantla sarıyoruz. Bu malzeme metre başı 5-10 TL, çok ucuz. Ama patlamış bir borunun tamiri 500-2000 TL. Yatırım yapmaya değer. Özellikle bodrum, tavan arası, dış duvarlardaki borulara odaklanıyoruz.

Yalıtım uygularken dikkat edin. Sadece boruyu değil birleşim noktalarını ve dirsekleri de sarmalısınız. Çünkü patlama genellikle en zayıf halka olan dirseklerde olur. Biz yalıtım yaparken ayrıca boruların durumunu da kontrol ederiz. Pas, çatlak, aşınma varsa zaten o boruyu değiştirmemiz gerekir.

Dış muslukları tamamen boşaltmak şart. Her yıl söylüyoruz ama yine de vakalara rastlıyoruz. Dış muslukları kışın kapatın. Nasıl kapatacaksınız? İçerideki ana vanayı kapatın, sonra dış musluğu açın, içeride kalan suyu boşaltın. Musluk açık kalsın ki kalan su damla damla aksın. Üzerine yalıtımlı kapak takın.

Bahçe hortumlarını mutlaka sökün ve içeriye alın. Hortumdaki su donup hem hortuma hem de bağlantı noktasına zarar verir. Geçen yıl bir müşterinin bahçe musluğu patlamıştı çünkü hortumuyla birlikte bırakmış. Musluk değişimi artı bağlantı tamiri artı duvar tamiri toplam 1500 TL ödedi.

Evde minimum 10-12 derece ısı koruyun. Bazı müşteriler der ki "hafta sonu köye gidiyorum ısıtmayı kapatayım elektrik faturası gelmesin." Yapma! Isıtmayı 10-12 dereceye ayarlayıp gitseniz aylık belki 200-300 TL elektrik yersiniz. Ama kapatıp giderseniz ve borular patlarsa tamir 5000-10000 TL'yi bulabilir. Basit matematik.

Biz müşterilerimize akıllı termostat tavsiye ediyoruz. Telefondan kontrol edebilirsiniz uzaktayken bile. "Hava çok soğudu ısıtmayı 15 dereceye çıkarayım" diyebilirsiniz. Bu cihazlar 500-1500 TL arası ama yatırıma değer.

Lavabo ve mutfak dolaplarını aralık bırakın. Lavabo ve mutfak dolaplarının içinde borular var. Eğer kapağı kapalı tutarsanız o bölge çok soğur çünkü oda ısısı giremez. Özellikle dış duvara yakın dolaplarda bu önemli. Kapakları gece açık bırakın, sıcak hava dolaşsın.

Bizim önerimiz şu. Aşırı soğuk gecelerde, meteoroloji eksi 5 ve altı diyorsa, mutlaka dolap kapaklarını açın. Küçük bir elektrikli ısıtıcı bile dolabın içine koyabilirsiniz minimum ısıda çalışsın. 10-15 watt bile yeterli, boruları donmaktan korur.

Muslukları damla damla açık bırakın. Eski ama etkili yöntem. Aşırı soğuk gecelerde musluklardan hafif su akışı bırakın. Hareket eden su donmaz. Hem soğuk hem sıcak su musluğunu çok hafif açın, saniyede 2-3 damla yeterli. Bu su faturanıza günlük belki 5-10 TL ekler ama boru patlaması 5000 TL'ye mal olur.

Gerçek bir vaka anlatayım

Ocak ayında bir iş yerine gittik, Alibeyköy'de bir atölye. Hafta sonu çalışmıyorlardı, ısıtmayı kapatmışlardı. Pazartesi sabah geldiklerinde tuvalet borusu patlamış, her yer su içinde. İlginç olan şu. Aynı binada başka atölyeler de var, onlarda sorun yok. Çünkü onlar ısıtmayı minimum tutmuşlar.

Biz boruyu değiştirdik ama işin kötü tarafı şu. Zemin su bastığı için ahşap kaplamalar şişmiş, elektrik panosu zarar görmüş, bilgisayarlar ıslanmış. Toplam hasar 15 bin TL'yi buldu. Adam şimdi hafta sonları bile ısıtmayı minimum açıyor. "5 bin TL'lik ısıtma yerine 15 bin TL zarar gördüm" dedi.

Kış bakım paketi biz ne yapıyoruz

Biz müşterilerimize kış öncesi bakım paketi sunuyoruz. Geliyoruz tüm tesisatınızı kontrol ediyoruz. Risk altındaki boruları tespit ediyoruz. Yalıtım gereken yerleri belirliyoruz. Vana ve muslukların durumunu kontrol ediyoruz. Basınç testi yapıyoruz. Size özel kış bakım planı hazırlıyoruz.

Bu hizmet genellikle 1-2 saat sürüyor ve ücretini sorarsanız bir boru patlamasının yüzde 5'i bile değil. Önleyici bakım her zaman acil tamirden ucuzdur ve stressizdir.

Cumartesi sabahı dişlerinizi fırçalarsınız, musluğu açarsınız, su gitmez. Lavabo dolmaya başlar. "Hay Allah" dersiniz. Tanıdık değil mi? Lavabo tıkanıklığı en sık karşılaşılan tesisat sorunudur. İyi haber, çoğu basit tıkanıklığı kendiniz açabilirsiniz. Kötü haber, yanlış yöntem kullanırsanız sorunu daha da kötüleştirebilirsiniz.

Bu yazıda size üç şey anlatacağım. Tıkanıklığı kendiniz nasıl açarsınız, ne zaman bizi aramalısınız, tıkanıklığı nasıl önlersiniz. 15 yılda binlerce tıkanıklık açtık, o yüzden ne işe yarıyor biliyoruz.

Tıkanıklık neden oluşur

Lavabo tıkanıklıklarının yüzde 90'ı üç nedenden kaynaklanır. Saç, sabun ve kireç. Saç akışla gider sifonu tıkar. Sabun yağlı artıklarla birleşince yapışkan bir kütle oluşturur. Kireç suyun içindeki mineral birikerek boru duvarlarında katman oluşturur. Bu üçü bir araya gelince tıkanıklık kaçınılmaz.

Banyolarda spesifik sorunlar var. Lavabo giderinin metal süzgecinde saç toplanır, bu saç gider borusuna geçer, orada sabunla birleşir, yapışkan bir top oluşur. Zamanla bu top büyür, su akışını yavaşlatır, sonunda tamamen tıkar.

Kendiniz yapabileceğiniz yöntemler

Kaynar su ve soda en basit yöntem. İlk denemek, kaynar su. Tencerede 2-3 litre su kaynatın, lavaboya yavaşça dökün. Sıcak su yağları ve sabunu eritir, hafif tıkanıklıkları açabilir. Eğer işe yaramazsa bir avuç karbonat ekleyin. Karbonat artı kaynar su hafif bir kimyasal reaksiyon yapar, etkili olabilir.

Dikkat edin. Bu yöntem sadece hafif tıkanıklıklarda işe yarar. Eğer su hiç gitmiyorsa kaynar su dökmek lavabonun taşmasına neden olur. O zaman bir sonraki yönteme geçin.

Vantuz klasik ve etkili araç. Vantuz tıkanıklık açmada en eski ve en etkili araçtır. Nasıl kullanılır? Lavabonun taşma deliğini bir bez parçası ile kapatın, bu çok önemli yoksa basınç kaçar. Lavaboya 5-10 cm su doldurun. Vantuzu giderin tam üstüne yerleştirin, sıkıca bastırın, sonra hızla yukarı-aşağı pompalayın. 10-15 kez tekrarlayın.

Vantuz emme-itme hareketi ile tıkanıklığı sarsarak çözer. Bazen 3-4 deneme gerekebilir. Eğer vantuz işe yararsa su birdenbire hızla gider. Sonra kaynar su dökerek kalıntıları temizleyin.

Önemli not. Vantuz kullanırken aşırı kuvvet kullanmayın. Özellikle eski borularda aşırı basınç boru bağlantılarını gevşetebilir veya çatlak oluşturabilir. Orta kuvvetle ama hızlı pompalayın.

Sifon temizliği biraz teknik ama yapılabilir. Lavabonun altında U şeklinde bir boru var, buna sifon denir. Bu sifon koku gelmemesi için su tutar ama aynı zamanda tıkanıklıkların da toplandığı yerdir. Eğer vantuz işe yaramadıysa sifonun temizlenmesi gerekebilir.

Nasıl yapılır? Lavabonun altına kova koyun. Sifonun iki ucundaki somunları, genellikle elle çevrilebilir, sökün. Sifonu çıkarın, içini temizleyin. Genellikle saç topu, sabun kalıntısı, bazen de yüzük gibi düşmüş eşyalar bulursunuz. Temizledikten sonra sifonun içini bol suyla yıkayın, tekrar takın.

Dikkat edin. Sifon takarken sızdırmaz conta veya bantla iyice sıkın. Yoksa sonra damla damla sızıntı olur. Bizim müşterilerimizin yüzde 30'u "sifonü kendim temizledim şimdi sızıyor" diye arar. Sorun basit, conta yenilememiş veya somun tam sıkılmamış.

El spirali profesyonel ama uygun fiyatlı. Hırdavatçılardan 50-100 TL'ye plastik el spirali alabilirsiniz. Bu uzun esnek bir tel, ucunda küçük kancalar var. Spirali giderden sokarsınız, çevirirsiniz, saç ve kalıntıları yakalayıp çıkarırsınız. Etkili ama biraz beceri gerektirir.

Nasıl kullanılır? Spirali yavaşça giderden sokun, direnç hissedene kadar ilerletin. Direnç hissettinizde spirali saat yönünde çevirerek ilerletmeye devam edin. Tıkanıklığa ulaştığınızda spirali öne-geri hareket ettirerek tıkanıklığı parçalayın veya yakalayın. Sonra yavaşça çekin.

Bizim tavsiyemiz. İlk kez kullanıyorsanız videolarını izleyin. Yanlış kullanım boruya zarar verebilir, özellikle PVC borularda çizik oluşturabilir.

Kimyasal tıkanıklık açıcılar son çare olmalı. Market raflarında onlarca kimyasal tıkanıklık açıcı var. Etkili olabilirler ama riskleri de var. Bu ürünler genellikle yoğun asit veya baz içerir, yağ ve organik maddeleri eritir. Ama aynı zamanda boruları da aşındırabilir, özellikle eski veya plastik borularda.

Kullanacaksanız talimatları harfiyen uygulayın. Fazla dökmeyin, belirtilen süre kadar bekleyin, sonra bol suyla durulayın. Eldiven ve gözlük kullanın çünkü bu kimyasallar cildi yakar. Ve asla farklı ürünleri karıştırmayın, toksik gaz çıkabilir.

Bizim görüşümüz şu. Kimyasal açıcıları sadece son çare olarak kullanın. Mekanik yöntemler, vantuz ve spiral, daha güvenli ve boruya zarar vermez. Kimyasal kullandıktan sonra mutlaka bol su akıtın.

Ne zaman bizi aramalısınız

Bazı durumlarda kendiniz uğraşmayın, direkt bizi arayın. Çünkü yanlış müdahale basit sorunu büyük hasara dönüştürebilir. Şu durumlarda hemen arayın.

Hiçbir yöntem işe yaramadıysa. Vantuz, sifon, spiral denediniz hala tıkanıksa sorun daha derinlerde demektir. Ana gider hattında veya kanalizasyonda tıkanıklık olabilir.

Birden fazla gider tıkalıysa. Lavabo da tıkalı, duş da tıkalı, klozet de yavaş gidiyorsa bu ana hat tıkanıklığı işaretidir. Bu durum ciddidir, acil müdahale gerektirir.

Kötü koku geliyorsa. Tıkanıklıkla birlikte pis koku varsa kanalizasyon gazı geri geliyor demektir. Bu hem rahatsız edici hem de sağlıksızdır.

Su geri geliyorsa. Musluğu açtığınızda başka bir giderden su geri geliyorsa, mesela lavaboya su veriyorsunuz duşakabinden geri geliyor, sistemde ciddi bir tıkanık veya hava kilit var demektir.

Eski binada yaşıyorsanız. 30-40 yıllık binalarda borular aşınmış, daralmış olabilir. Bu durumlarda kendiniz müdahale etmek yerine profesyonel kontrol yaptırmak daha iyidir.

Biz ne yapıyoruz

Müşteri tıkanıklık için aradığında önce birkaç soru sorarız. Hangi gider tıkalı, ne kadar süredir, başka giderlerde sorun var mı, koku geliyor mu? Bu bilgiler ekipmanımızı ve yaklaşımımızı belirlememize yardımcı olur.

Geldiğimizde önce durumu değerlendiririz. Basitse, sifon tıkanıklığı, hemen açarız 15 dakika sürer. Ciddi ise, ana hat tıkanıklığı, boru içi kamera kullanırız. Bu kamera borunun içini görüntüler, tıkanıklığın yerini ve nedenini gösterir.

Tıkanıklığı açmak için farklı ekipmanlar kullanırız. El spirali küçük tıkanıklıklar için, motorlu spiral makinesi daha derin tıkanıklıklar için, yüksek basınçlı su jeti inatçı tıkanıklıklar ve boru temizliği için. Hangisi gerekiyorsa onu kullanırız.

İşlem sonrası boru içi kamerayı tekrar kullanarak tıkanıklığın tamamen açıldığını teyit ederiz. Sonra size neden tıkandığını nasıl önleyebileceğinizi anlatırız. Bazı durumlarda boru değişimi gerekebilir, çok eski veya hasarlı borularda.

Tıkanıklığı nasıl önlersiniz

Tıkanıklığın en iyi çözümü hiç oluşmamasıdır. Bunun için basit alışkanlıklar yeterli.

Süzgeç kullanın. Lavabo ve duş giderine metal süzgeç takın, saç ve büyük parçaları yakalasın. Saçları atın, tarandıktan sonra dökülen saçları gidere değil çöpe atın. Haftalık temizlik yapın, haftada bir kaynar su artı karbonat dökün, önleyici temizlik yapın. Yağ dökmeyin, mutfak lavabosuna yemek yağı veya kahve telvesi gibi şeyler dökmeyin. Süzgeci temizleyin, lavabo süzgecini her kullanımdan sonra çıkarıp temizleyin.

Ayrıca yılda bir kez profesyonel boru temizliği yaptırın. Biz gelir tüm gider hattınızı yüksek basınçlı su ile temizleriz, birikmişleri sökeriz. Bu hizmet 300-500 TL civarıdır ama ciddi tıkanıklıkların önüne geçer.